بیانیه جامعه مهندسان شهرساز ایران به مناسبت روز جهانی شهرسازی
آیین بزرگداشت روز جهانی شهرسازی، عصر شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ (۷ نوامبر ۲۰۲۶)، با حضور جمع کثیری از مدیران ارشد دولتی، مسئولان شهرداری تهران، اساتید برجسته دانشگاه‌ها و شهرسازان تراز اول کشور، در تالار ایوان شمس تهران برگزار شد.
این مراسم که به میزبانی جامعه مهندسان شهرساز ایران و با مشارکت معاونت شهرسازی شهرداری تهران و حمایت معاونت فنی عمرانی سازمان زیباسازی شهر تهران ترتیب یافته بود، فرصتی برای بازخوانی جایگاه حرفه شهرسازی در توسعه پایدار شهری و هم‌افزایی نهادهای تخصصی با مدیریت شهری فراهم کرد. روز جهانی شهرسازی هر ساله در هشتم نوامبر (۱۷ آبان) توسط شهرسازان سراسر جهان گرامی داشته می‌شود؛ در ایران نیز هم‌زمان با این رویداد جهانی، جامعه مهندسان شهرساز ایران به‌عنوان یکی از تشکل‌های حرفه‌ای پیشرو شهرسازی، میزبان مراسم بزرگداشت در تهران بود.
این مراسم در ادامه سنتی است که از سال‌ها پیش با محوریت این جامعه برگزار می‌شود. مراسم بزرگداشت روز جهانی شهرسازی در تالار ایوان شمس با استقبال گسترده مدیران ارشد دولتی، معاونان شهرداری تهران، اعضای هیئت‌مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان، جمعی از پیشکسوتان، اساتید دانشگاه و دانشجویان رشته‌های شهرسازی و معماری همراه بود.
جامعه مهندسان شهرساز ایران به‌عنوان نهاد صنفی مرجع در حوزه شهرسازی، همواره بر تعامل سازنده با مدیریت شهری، ارتقای سطح دانش حرفه‌ای و صیانت از حقوق شهروندی در فرآیندهای تصمیم‌سازی شهری تأکید داشته و برگزاری چنین رویدادهایی را گامی در جهت همراستایی با استانداردهای جهانی شهرسازی می‌داند.
در بخش شاخص این مراسم، محمد مهدی ابدی بازرس هیئت‌مدیره جامعه مهندسان شهرساز ایران به نمایندگی از این نهاد مردمی و تخصصی، بیانیه جامعه مهندسان شهرساز ایران را به مناسبت روز جهانی شهرسازی قرائت کرد.
متن بیانیه جامعه مهندسان شهرساز ایران
ما باور داریم که شهر، مجموعه‌ای از تصمیم‌های پراکنده نیست؛ محصول اندیشه، تخصص، مشارکت و مسئولیت‌پذیری است. جوامع بزرگ بر پایه طرح‌ریزی ساخته می‌شوند»، این جمله تنها یک شعار نیست؛ هشداری حرفه‌ای است به همه تصمیم‌گیران و کنشگران شهری که آینده کیفیت زندگی شهروندان، رفاه عمومی و اقتصادی شهرها به کیفیت طرح‌ریزی و طراحی شهری وابسته است. اهمیت این امر در شرایط امروز ما و پس از تحمیل جنگ ظالمانه اخیر، به مراتب بیشتر احساس می شود.
ما باور داریم طرح‌ریزی و طراحی شهری باید بر کار تخصصی، مبانی فنی و فن شهرسازی استوار باشد. شهرسازی دانشی میان‌رشته‌ای است که بدون تسلط بر اصول فنی، اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و طراحی، به مجموعه‌ای از آزمون‌وخطاهای پرهزینه تبدیل می‌شود. در توسعه شهری، جای هیچ خطایی نیست؛ زیرا هزینه خطا نه بر دوش تصمیم‌گیران، بلکه از جیب شهروندان و از بودجه عمومی پرداخت می‌شود. از این رو، هر نوع توسعه، طرح یا برنامه شهری باید بر پایه مبانی فنی شهرسازی، ارزیابی کامل پیش از اجرا و تضمین نتایج مبتنی بر اصول حرفه‌ای تدوین شود تا هزینه‌ها کاهش یابد و کیفیت طرح‌ها ارتقا پیدا کند.
اقتصاد، مبنای طرح‌ریزی شهری است. هر طرح شهری باید بتواند پاسخ روشنی به پرسش‌های اقتصادی داشته باشد: چه ارزشی تولید می‌کند؟ هزینه‌های آن چگونه تأمین و توجیه می‌شود؟ چه منفعتی برای شهروندان ایجاد می‌کند؟ و آیا نتایج آن قابل سنجش و تضمین است؟ هر ریال و هر دلار از بودجه عمومی که در طرح‌های شهری هزینه می‌شود، امانتی است نزد طراحان، طرح‌ریزان و مدیران شهری. بنابراین، هزینه‌کرد عمومی بدون ارزیابی فنی و اقتصادی کامل، بدون شفافیت و بدون تضمین نتایج، قابل پذیرش نیست. باید محتاط باشیم و نگذاریم بر شهروندان‌مان و شهرهایمان که در اثر جنگ تحمیلی اخیر آسیب دیده‌اند هزینه نا به جا و نسنجیده تحمیل شود.
همچنین، طرح‌ریزی شهری باید بسترآفرینی برای تولید اقتصادی و افزایش نقش‌آفرینی شهروندان در ارزش‌آفرینی باشد. این مهم، به‌ویژه درباره نسل زد (Z) صدق می‌کند؛ نسلی که با فناوری، خلاقیت، کارآفرینی و مطالبه‌گری، ظرفیت بزرگی برای بازآفرینی اقتصاد شهری دارد. شهر باید فضای شکل‌گیری کسب‌وکارهای نو، اقتصاد خلاق، کارهای دانش‌بنیان و مشارکت اقتصادی جوانان را فراهم کند. مشارکت شهروندان، به‌ویژه نسل زد، نباید به حضور تشریفاتی در جلسات محدود شود؛ باید به هم‌طراحی واقعی، مشارکت در تصمیم‌سازی و بهره‌مندی عادلانه از فرصت‌های اقتصادی تبدیل شود.
ما تأکید می‌کنیم که هر طرح شهری باید تولید اقتصادی را افزایش دهد و هم‌زمان فرصت‌های اقتصادی را به‌صورت عادلانه میان شهروندان توزیع کند. طرحی که فضاهای عمومی، مسکن، حمل‌ونقل و زیرساخت‌ها را بهبود می‌بخشد اما شکاف اقتصادی را عمیق‌تر می‌کند، طرحی کامل نیست. طرحی که هزینه‌های عمومی را افزایش می‌دهد اما نتیجه قابل سنجش و منفعت عمومی ماندگار ایجاد نمی‌کند، طرحی مسئولانه نیست.
امروز از همه طرح‌ریزان و طراحان شهری، مدیران شهری، سیاست‌گذاران و شهروندان می‌خواهیم:
- تخصص و مبانی فنی شهرسازی را در همه سطوح توسعه شهری الزامی و غیرقابل جایگزین بدانند؛
- هر هزینه عمومی را با ارزیابی کامل فنی، اقتصادی و اجتماعی و با تضمین نتایج همراه کنند؛
- بستر نهادی، فضایی و اقتصادی لازم برای تولید، کارآفرینی و ارزش‌آفرینی شهروندان، به‌ویژه نسل زد، فراهم کنند؛
- مشارکت و هم‌طراحی شهروندان را از مرحله ایده تا اجرا و ارزیابی نهادینه کنند
- افزایش تولید اقتصادی و توزیع عادلانه فرصت‌های اقتصادی را معیار اصلی موفقیت هر طرح شهری قرار دهند.
جوامع بزرگ بر پایه طرح‌ریزی ساخته می‌شوند؛ اما تنها طرح‌ریزی مبتنی بر دانش، تکنولوژی، تخصص، مسئولیت‌پذیری اقتصادی، مشارکت واقعی و عدالت می‌تواند شهرهایی تاب‌آور، مولد، فراگیر و زندگی‌محور برای همه بسازد.
در شهر با هم مانا می‌مانیم، با هم رشد می کنیم و با هم به آیندگان تحویل می‌دهیم.